HOME

RÖPORTAJ

BİYOGRAFİ

DEĞERLİ SÖZLER

ÖYKÜLER

TARİH

 
Türk Kadın Başlıkları
06/01/2011
Türk kadınlarının saray içinde ve günlük hayatta taktıkları başlıklar...

TÜRK KADIN BAŞLIKLARI

Orta Asya ve Anadolu tarihi boyunca Türk kadınları çok çeşitli form ve ölçülerde başlıklar kullanmışlardır. Bazen sade bazen de ihtişamlı olan bu başlıklar, sosyo- ekonomik ve kültürel düzeyde farklılıklar göstermiş ama kadınlar hangi sınıfa mensup olurlarsa olsunlar giysilerini tamamlayan bu aksesuardan vazgeçememişlerdir. Yüksek sınıfa mensup kadınlar başlıklarını sorguç, enselik, baş iğnesi ve çeşitli mücevherlerle süslerken sıradan kadınlar bunu boncuk, kuş tüyü, renkli mendil veya tülbentlerle yapmışlardır.



 Anadolu coğrafi konumundan ötürü pek çok kültürü bünyesinde barındıran homojen bir yapıya sahiptir. Bu kültürel zenginlikten giyim ürünleri ve tarzları da etkilenmiş, dünyanın hiçbir yerinde rastlanmayacak ölçüde bir çeşitlilik oluşmuştur. Özellikle Osmanlı İmparatorluğunun bütün din ve kültürleri kucaklayan birleştirici tutumu da bu çeşitliliğe fırsat vermiştir. Başlıklar giyim kuşama uygun olarak kullanılan çok önemli ve vazgeçilmez bir aksesuar haline gelmiş, giyilen giysinin rengine, şekline ve dokuma türüne göre çeşitlilik göstermiştir.  Saraylı kadınların, azınlıkların ve sıradan kadınların kullandıkları başlıkların farklılığı da bu çeşitliliği artırmıştır.



 Kadın giyiminde terpuş, serpuş, arak-çin, arakıye, hotoz, boğtak, tepelik, fes, tantura, fechel, üsküf, takke, külah vb. söyleniş biçimleriyle anılan başlıklar kullanılmıştır. Sorguç, enselik, istefan, zülüflük, baş iğnesi, diadem, bürüncük, mahrama,  gibi isimler alan aksesuarlar ise başlıkları tamamlayan küçük ama önemli ayrıntılar olmuştur.



  İslamiyet ten önceki dönemde, Türklere ait kıyafet ve başlıklar konusundaki bilgileri Çin kaynaklarından ve duvar resimlerinden elde ediyoruz. Dönemin en önemli özelliği kadın ve erkek giyimindeki benzerliktir. Orta Asya dönemi kadın saç biçimleri kendine özgü bir özellik göstermiştir. Saçlar ya örgüler halinde salınmış, yada çok sayıda topuz yapılarak firkete ve fildişi taraklarla tutturulmuştur. Özellikle topuz Uygurlar döneminde, kadınlar kadar erkekler tarafından da sıkça kullanılmıştır., Uygur kadınları başlarına boğtak adı verilen hotozlar giymişlerdir. Saç örgüleri ise  farklı sosyal durum ve konumları belirleyen bir özellik  taşır.     Uzun ve örgülü saç, yabancı kaynaklar, bilhassa Çin kaynakları tarafından Türklere has bir özellik olarak belirtilmiştir.  
Türkler, İslamiyet ten sonrada Orta Asya giyim kuşam tarzlarını, özellikle uzun ve örgülü saç geleneğini devam ettirmişlerdir. Uzun saç modası Selçuklularla diğer memleketlere yayılmış, Memluklar da bu modayı benimsemişlerdir.

 

Selçuklu kıyafetlerini canlandıran eserlerde de rastlandığı gibi, Selçuklular çok çeşitli başlık türleri kullanmışlardır. Bunlardan bir kısmı Orta Asya dan beri kullanılan tipler veya bu tiplerin türevleridir. Diğer bir kısmı ise Selçukluların yakın doğu da temas ettikleri bölgelere has başlıklardır. Bu başlıklardan çoğunu basık sarık tipi başlık teşkil etmektedir. Bununla birlikte Bizanslılardan Türklere ve Türkler den Bizanslılara yeni bir çok başlık ve giysiler de geçmiştir.

12. Yüzyılda kadınların farklı saç biçimlerinin yanında çeşitli başlık ve eşarpları da kullandıkları görülmektedir. Basık sarık ve sivri külah  tipi başlıkları kadınlar da kullanmış, başlıkların üzerini değerli taşlar, inciler ve diademlerle süslemişlerdir.


Kanuni Sultan Süleyman döneminde kadın başlıkları beş veya on santim yüksekliğinde ve fes biçimindedir. Bunlar değerli kumaşlardan yapılmış ve üzerleri değerli mücevherler, taçlar, inci dizileri ve sorguçlar takılarak süslenmiştir.

Fransa'dan 1549 yılında bir elçilik heyeti ile birlikte İstanbul’a gelen Nicolay’ın betimlediği ev giysisi ile Türk kadını gravüründe, dönemin özelliğini yansıtan fes biçimli başlık görülür. Kaş bastı şeklinde doladığı tülbendi çenesinin altından bağlamış, uzun saçları da başlığın altından beline kadar salınmıştır.

Danimarkalı ressam Melchior Lorichs (1527-1583), Kanuni Sultan Süleyman dönemiyle ve Osmanlı yaşamıyla ilgili yapıtlar bırakmıştır.

 Lorichs’in çizimini yaptığı Sultan portrelerinde, baş süsleri ve giysiler, ayrıntılar üzerinde dikkatle durularak resmedilmiştir. 16. yüzyıla özgü fes biçimli başlıklar, irili ufaklı incilerle ve diğer değerli taşlardan oluşan çeşitli süslerle ve sorguçlarla süslenmiştir. Saçlar Türk kadınının örgülü saç tutkusunu yansıtacak şekilde örülmüş ve bele kadar uzatılmıştır. Resimde dikkat çeken bir başka özellik kakül ve zülüflerdir.

Yüzyıllar boyunca uzun ve örgülü saçları ile görülen Osmanlı kadını, daha sonra yapılan minyatürlerde kakül ve şakaklarındaki saçlarını kısa kesmiş, hafif bukleler oluşturmuş olarak resimlenmiştir.


 


16.yüzyılda dönemin gezginleri, hangi sınıf ve dine mensup olurlarsa olsunlar, tüm kadınların dışarıda ayaklarına kadar örtündüklerini, evlerinde ise uzun sorguçlu ve yaldızlı başlıklar kullandıklarını anlatır.

1618’e tarihlenen, British Museum Mundy Albümünde Hatuncuk isimli  betimlemede, elinde kadeh tutan, sarı papuçlarından  Müslüman olduğu anlaşılan genç bir hanım yer alır. Tantura adı verilen, gümüşten yüksek hotozun üzerinden doladığı yemenisini boynunun altından bağlayan hanımın, sırmalı mavi kaşbastısı da vardır.


                                               Nuray Yakaryılmaz

 

 

KAYNAKÇA

 

ASLANAPA, Oktay

Türk Sanatı, İstanbul, 1984

 

ATASOY, Nurhan

Selçuklu Kıyafetleri Üzerine Bir Deneme, İstanbul, 1971

 

APAK, Melek Sevüktekin ( GÜNDÜZ,        Filiz Onat-ERAY, Fatma Öztürk)

Osmanlı Dönemi Kadın Giyimleri,

Ankara, 1997

 

BERKER, Nurhayat

Türk Etnografya Dergisi, S. XIII,

Ankara, 1973

 

CENKMEN, Emin

Osmanlı Sarayı ve Kıyafetleri,

İstanbul, 1943

 

ÇETİN, Hakan

Kıyafetli Albüm ve Kitaplardaki Osmanlı Kıyafetlerinden Bazı Örnekler, Ankara, 1995

 

EVREN, Burçak

Yabancı Gezginler ve Osmanlı Kadını, İstanbul, 1997

 

 

FERRIOL, Marquis De

18. Yüzyılın Başında Osmanlı Kıyafetleri (Çeviren: Cenap Yazansoy ), İstanbul, 1980

 

FEYZİ BEY, Muharrem

Eski Türk kıyafetleri ve Güzel giyim Tarzları, İstanbul, 1932-1933

 

GÜRTUNA, Sevgi

Osmanlı Kadın Giysisi, Ankara, 1999

 

KAFADAR, Cemal

Tanzimat’tan Önce Selçuk ve Osmanlı Toplumunda Kadınlar, İstanbul, 1993

 

KESKİNER, Cahide

“Türk Minyatürlerinde Kadın Başlıkları” Antik Dekor, S. 27, İstanbul, 1994

 

KOÇU, Reşat Ekrem

Türk Giyim Kuşam ve Süslenme Sözlüğü, Ankara, 1967

 

KUMBARACILAR, İzzet

Serpuşlar, Ankara, 1980

 

TAŞÇIOĞLU, Muhaddere

Ankara ,2002

Türk Osmanlı Cemiyetinde Kadının Sosyal Durumu ve Kadın, Ankara, 1958

kaynak site: zileforum.com


 

 

Bu haber toplam 431 defa okunmuştur
Bookmark and Share

 Bu haber için toplam 0 yorum yapılmıştır...

05/07/2011 Desenlerin İmparatoru: Emilio Pucci

12/05/2011 Şapka Tasarımcısı Stephen Jones

17/02/2011 Charles Frederick Worth

30/01/2011 Gece Makyajı

15/01/2011 Modacı Gianni Versace

14/08/2010 Üç Kelime Üç Bilgi-Kumaşlar

20/07/2010 Güzellik ve Zekâ: Siren Ertan Çarmıklı

18/05/2010 Dekorasyon Fikirleri

25/04/2010 Preston Bailey'in Fantazi Düğünleri

23/03/2010 2010 İlkbahar-Yaz Modası

15/03/2010 Coco Chanel-Tutkulu Bir Marka Yaratıcısı

24/02/2010 Giysi Tasarlamak Bir Sanattır
Kraliçe Elizabeth I Başarı Sırları
Kızılderili Müziği
Romantik Bir Albüm
Bahar Çiçekleri ve İstanbul
Özbekler Tekkesi
İZZET ÇETİN
ÖĞRETMEN-ŞAİR
GÜNLERİN AKIŞI
YEŞİM KALE
YAZAR-DİŞ HEKİMİ
SEVGİ VE YALNIZLIK
ZEYNEP KURTULUŞ
Alıntılar
ÇOCUKLARDA DUYGU GELİŞİMİ
KORHAN ATAOĞLU
Kahve Sohbetleri
ZENGİN OLMANIN KURALLARI
MAHİNUR ALİHANOĞLU
Gönül Yazıları
GÖNLE DÜŞEN ATEŞ
YESSIMI
Yessimi Şiirler
BİR TEK SEN
Değerli Sözler 9
"Kendi gelecekleri ile ilgili planları olmayanlar başkalarının planlarına dahil olurlar." Anthony Robbins
Sadrazam Lütfi Paşa
Sadrazam Lütfi Paşa hakkında...
Bir Anneler Günü Hikâyesi
Bir anneler günü hikayesi...
AGATHA CHRISTIE
Agatha Christie romanlarıyla iz bırakmış bir yazardır.
Tom Ford: Moda Dehası
Tom Ford başarısıyla hep gündemde...
Müziksiz Toplum Mutsuzdur!
Müzik dinlemeyen insan, müzik dinlenmeyen ev, müziksiz bir toplum huzursuzdur.
Trablusgarp Savaşı
İtalya'nın işgali neticesinde meydana gelen savaş...
Oğuz Destanı
Mete Kağan ve Oğuz Destanı
Büyük Hun İmparatorluğu
Tarihte bilinen ilk Türk imparatorluğu Büyük Hun İmparatorluğu'dur.
Hüma Kuşu Efsanesi
Huma kuşu yükseklerden seslenir
Yar koynunda bir çift suna beslenir.


   
Google
 

Tasarım : Network

Ana Sayfa   |   İletişim

©2010 steps365.com. Bütün Hakları Saklıdır...
Evden Eve Nakliyat